کتاب «غیر از خدا هیچکس نبود» نوشتهی محمدرضا سرشار مجموعهای از داستانهای تاریخی و آموزنده برای کودکان و نوجوانان، بهویژه دانشآموزان سالهای پایانی دبستان و دوره راهنمایی است. این کتاب شامل داستانهایی است که برخی از آنها پیشتر در مطبوعات منتشر شدهاند و با زبانی ساده و جذاب، مفاهیم اخلاقی، انسانی و تربیتی را به مخاطبان نوجوان منتقل میکنند. در این اثر، مفاهیمی مانند زیرکی، تیزهوشی، پرهیزکاری، ایثار، صداقت و درستکاری در قالب روایتهای کوتاه و تاثیرگذار بیان شدهاند.
کتاب «غیر از خدا هیچکس نبود» از پنج داستان کوتاه با عناوین «هوش ثروت است»، «ایثار»، «سود تجارت»، «حامد، پسر ایوب» و «پزشک زیرک» تشکیل شده است. هر یک از این داستانها ماجرایی اخلاقی و الهامبخش را روایت میکند که نوجوانان را با ارزشهای انسانی و دینی آشنا میسازد.
در داستان نخست با عنوان «هوش ثروت است»، ماجرای کشاورزی فقیر و دخترش روایت میشود که تنها دارایی آنها یک گاو است. کشاورز برای شخم زدن زمین خود از همسایه ثروتمندش گاوی قرض میگیرد، اما روز بعد آن گاو میمیرد. مرد فقیر که توان پرداخت بهای گاو را ندارد، همراه همسایه نزد قاضی میرود تا درباره این مسئله داوری شود. این داستان نشان میدهد که گاهی هوش و درایت میتواند از ثروت ارزشمندتر باشد.
داستان دوم با نام «ایثار» به ماجرایی از جنگ یرموک میان سپاه اسلام و دشمنان میپردازد. پس از پایان جنگ، میدان نبرد پر از مجروحان تشنه است. سقایی برای رساندن آب به مجروحان میآید، اما هر مجروح به یاد دیگری از نوشیدن آب خودداری میکند و آن را به دیگری تعارف میکند. این صحنه از فداکاری و گذشت، تصویری تاثیرگذار از روحیه ایثار در میان رزمندگان را نشان میدهد.
در داستان «سود تجارت» که به دوران امام صادق(ع) مربوط میشود، خدمتکار امام برای تجارت فرستاده میشود و با سودی فراوان بازمیگردد. او اعلام میکند که سرمایه دو برابر شده است، اما امام صادق(ع) وقتی متوجه میشوند این سود از راهی نادرست به دست آمده، آن را نمیپذیرند. این داستان که بازنویسیای از قصه «بازار سیاه» در کتاب «داستان راستان» اثر شهید مرتضی مطهری است، بر اهمیت درستکاری در تجارت و کسب حلال تاکید دارد.
داستان چهارم با عنوان «حامد، پسر ایوب» روایت مردی فقیر است که به دلیل رباخواری اربابش از کار قبلی خود دست کشیده است. او در حالی که همسر و فرزندانش در تنگدستی هستند، روزی در کوچه کیسهای پیدا میکند و میان برداشتن آن برای رفع نیاز خانواده و بازگرداندن آن به صاحبش دچار کشمکش درونی میشود. این داستان به زیبایی نبرد انسان با وسوسههای نفس را به تصویر میکشد.
در داستان پایانی با عنوان «پزشک زیرک»، نویسنده داستانی تاریخی از پزشکی دانا و زیرک را روایت میکند. اصل این داستان در کتاب «طبقاتالاطباء» آمده و محمدرضا سرشار آن را با الهام از کتاب «تاریخ پزشکی ایران» نوشتهی سیر یل الگود و ترجمه دکتر باهر فرقانی بازنویسی کرده است.
در مجموع، کتاب «غیر از خدا هیچکس نبود» مجموعهای از داستانهای اخلاقی و تاریخی است که تلاش میکند نوجوانان را با ارزشهایی مانند زیرکی، تیزهوشی، صداقت، ایثار و پرهیزکاری آشنا کند. این اثر نشان میدهد که این مفاهیم تنها چند واژه نیستند، بلکه هر کدام روایتگر داستانهایی آموزندهاند؛ داستانهایی که اگر با دقت شنیده شوند، میتوانند راهنمایی برای زندگی بهتر باشند.
از 0 رای